Odznaka Policyjna

Policyjna Odznaka Zasługi im. „Ponurego”

Policyjna Odznaka Zasługi im. „Ponurego” nierozerwalnie związana jest Ziemią Świętokrzyską. Na odznace widnieje łaciński napis „LAUS TIBI”, co znaczy „CHWAŁA TOBIE”.

Przewodniczącym Kapituły Odznaki od samego początku jej istnienia był Zdzisław Rachtan ps. „Halny”, który zmarł 26 stycznia 2014 roku w Warszawie. W dniu 24 kwietnia 2014 roku na mocy uchwały Przewodniczącym Kapituły Honorowej „Policyjnej Odznaki Zasługi im. „Ponurego” wybrano Jacentego Frydrycha .

Odrodzona w 1989 roku polska Policja potrzebowała wzorów do naśladowania. Policjanci kieleccy wyrażali nową myśl w widzeniu roli i służby Policji dla społeczeństwa. Pragnęli, aby ich formacja była wreszcie w pełni profesjonalna, a służący w niej policjanci mieli oparcie w wartościach moralnych i trwałych wzorcach. Na początku lat 90 – tych ówczesne Kierownictwo Komendy Wojewódzkiej Policji w Kielcach nawiązało współpracę z kombatantami, podwładnymi płk „Piwnika” zrzeszonymi
w Świętokrzyskich Zgrupowaniach Partyzanckich Armii Krajowej „PONURY – NURT”.

Współpraca ta zaowocowała uznaniem, aspiranta Policji Państwowej Jana Piwnika „Ponurego”, Patronem Policji Świętokrzyskiej. W tym też czasie zrodziła się myśli, aby policjantów szczególnie wyróżniających się w służbie, niosących z narażeniem zdrowia
i życia pomoc poszkodowanym honorować odznaką, nadawaną przez Kapitułę Odznaki.

15 czerwca 1991 r. podczas koncentracji Środowiska „Ponury”–„Nurt” w klasztorze oo. Cystersów w Wąchocku ustanowiono Krzyż Policyjny im. „Ponurego” – od 1999 r., zmieniono nazwę na Honorową Policyjną Odznakę Zasługi im. „Ponurego”. Odznakę zaprojektował Andrzej Kasten „Zulejka”. Pod aktem erekcyjnym podpisy złożyli członkowie powołanej Kapituły:

Zdzisław Rachtan „Halny” (przewodniczący),
Andrzej Kasten „Zulejka”,
Edmund Rachtan „Kaktus”,
Jerzy Stefanowski „Habdank”,
Jerzy Szczerba „Mirt”,
Marian Świderski „Dzik”
Zdzisław Witebski „Poraj”.

W akcie erekcyjnym podkomendni płk Piwnika zawarli m.in. następujące słowa: „Dla uczczenia sławnej pamięci naszego Komendanta poległego na polu chwały w boju o wolną Polskę, dla wsparcia procesów utrwalających osiągniętą suwerenność i dla podkreślenia ich dziejowego znaczenia ustanawiamy Krzyż Policyjny im. „Ponurego”, jako odznaczenie Ziemi Świętokrzyskiej dla wiernych synów naszej Ojczyzny – policjantów za wybitne zasługi dla Rzeczypospolitej Polskiej. 

Odznakę nadaje się funkcjonariuszom Policji, w szczególności za:

  • Nieprzeciętną odwagę wykazaną podczas wykonywania obowiązków zawodowych w sytuacji bezpośrednio zagrażającej życiu,
  • Uratowanie życia lub zdrowia ludzkiego oraz mienia wielkiej wartości, połączone z narażeniem na znaczne i realne niebezpieczeństwo,
  • Mądrość, dalekowzroczność i rozwagę w pracy bezpośredniej lub kierowaniu działaniami Policji, jeśli w rezultacie nastąpiła poprawa stanu bezpieczeństwa, wzrosło poszanowanie prawa lub umocnił się słuszny autorytet Policji.

Odznaka nadawana jest jednorazowo, może być również nadana pośmiertnie. Poza zaszczytem posiadania jej nie wynikają z tego faktu żadne korzyści lub przywileje. Związana jest nierozerwalnie z Ziemią Świętokrzyską, a jej Kapituła ma siedzibę w Kielcach. Niezależnie od ewentualnych zmian w podziale terytorialnym kraju, uprawnionym do jej nadawania będzie zawsze Komendant Policji regionu, w którego obrębie znajdzie się Ziemia Świętokrzyska.

Policyjna Odznaka Zasługi im. „Ponurego” ma wygląd gwiazdy. Wzorowana jest na policyjnej odznace identyfikacyjnej. Wykonana została w kolorach srebrnym i niebieskim – policyjnym (ramiona). Na górnym ramieniu widnieją litery RP (Rzeczpospolita Polska), na dolnym PP (Policja Państwowa). Na bocznych ramionach posiada napis LAUS / TIBI (Chwała Tobie). W środku odznaczenia wpisany jest jeleń św. Emeryka (symbol regionu świętokrzyskiego) i kotwica Polski Walczącej – oficjalny znak Środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej „Ponury”– „Nurt”. Odznakę nosi się bezpośrednio na lewej kieszeni kurtki mundurowej lub zawieszoną na lewej kieszeni na krajce świętokrzyskiej w kolorach czerwono-czarnym. Do ubioru cywilnego może być noszona również w formie miniaturki.

Każdego roku, w drugą sobotę czerwca (data najbliższa rocznicy śmierci Jana Piwnika przypadająca na 16 czerwca), na leśnej polanie Wykus k/Wąchocka organizowane są uroczystości upamiętniające poległych żołnierzy Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”. Wiodącym organizatorem uroczystości jest Środowisko Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej  „Ponury-Nurt” oraz Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej Obwód Świętokrzyski. Uczestniczą w nich przedstawiciele władz państwowych, wojewódzkich oraz świętokrzyskiej Policji. W trakcie tych uroczystości wyróżniani są policjanci uhonorowani przez Kapitułę. Aktu dekoracji dokonuje Komendant Wojewódzki Policji wraz z członkami Kapituły Odznaki.

Wyróżniono następujących Policjantów:

1993 r.
asp. Tadeusz Bielat – Komendant Komisariatu Policji w Pacanowie (pośmiertnie)

2002 r.
asp. Stanisław Giemza – specjalista Wydziału Kryminalnego KWP w Kielcach,
sierż. sztab. Piotr Białek – referent Rewiru Dzielnicowych Komisariatu Policji w Daleszycach

2003 r.
nadkom. Jerzy Bukała – Komendant Komisariatu IV Policji w Kielcach
sierż. sztab. Przemysław Sabowicz – referent Samodzielnego Pododdziału Prewencji Policji w Kielcach

2004 r.
kom. Sławomir Sędybył – specjalista Wydziału Kryminalnego KWP w Kielcach

2005 r.
sierż. Szymon Ponikowski – referent Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Sekcji Prewencji Komisariatu III Policji w Kielcach
post. Robert Gawęcki – referent Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Sekcji Prewencji Komisariatu III Policji w Kielcach
post. Sebastian Słowik – aplikant Ogniwa II Referatu Patrolowo-Interwencyjnego Sekcji Prewencji KPP w Ostrowcu Świętokrzyskim

2006 r.
sierż. sztab. Robert Borowiecki – referent Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Sekcji Prewencji KPP w Starachowicach
sierż. Andrzej Lesiak – referent Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Sekcji Prewencji
KPP w Starachowicach
nadinsp. Arkadiusz Pawełczyk – ówczesny Mazowiecki Komendant Wojewódzki Policji
i były Świętokrzyski Komendant Wojewódzki Policji

2007 r.
sierż. sztab. Andrzej Chabior – dowódca Drużyny Plutonów Prewencji Samodzielnego Pododdziału Prewencji Policji w Kielcach
sierż. sztab. Adam Gumuła – dowódca Drużyny Plutonów Prewencji Samodzielnego Pododdziału Prewencji Policji w Kielcach
sierż. Andrzej Tuzimek – aplikant Plutonu Prewencji Samodzielnego Pododdziału Prewencji Policji w Kielcach
post. Wojciech Zamojski – aplikant Plutonu Prewencji Samodzielnego Pododdziału Prewencji Policji w Kielcach

2008 r.
asp. Bogdan Zaroda – dzielnicowy Posterunku Policji w Klimontowie KPP w Sandomierzu
sierż. sztab. Grzegorz Jaworski – asystent Sekcji Kryminalnej KPP w Opatowie

2009 r.
mł. asp. Wojciech Łazarski – zastępca dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w Jędrzejowie

2010 r.
podkom. Andrzej Struj – funkcjonariusz Wydziału Wywiadowczo-Patrolowego Komendy Stołecznej Policji (pośmiertnie)
asp. Piotr Furman – dzielnicowy Posterunku Policji w Dwikozach KPP w Sandomierzu

2011 r.
mł. asp. Daniel Chmielewski – przewodnik psa służbowego KPP w Sandomierzu.

2012 r.
podkom. Piotr Janik – Naczelnik Wydziału Kryminalnego Komendy Miejskiej Policji
w Kielcach

2013 r.
sierż. Dawid Rafał Stanik – referent Zespołu Kryminalnego Komisariatu Policji
w Stąporkowie
podinsp. Grzegorz Grzesiak- ekspert Laboratorium Kryminalistycznego KWP w Krakowie

2014 r.
podinsp. Aleksy Hamera – Naczelnik Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji
w Starachowicach
podkom. Dariusz Wójcik – specjalista Wydziału Dochodzeniowo –  Śledczego Komendy Wojewódzkiej Policji w Kielcach
sierż. Zbigniew Krępecki – policjant Oddziału Prewencji Policji w Lublinie

2015 r.
podinsp. Henryk Haliński – ekspert Wydziału Dochodzeniowo śledczego Komendy Wojewódzkiej Policji w Kielcach

2016 r.
podinsp. Marcin Rasała – Zastępca Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komendy Wojewódzkiej Policji w Kielcach
st. sierż. Paweł Kot – Referent Drużyny i Plutonu Wsparcia Taktycznego Oddziału Prewencji Policji w Kielcach.

Na szczególną uwagę zasługuje odznaczenie nadane pośmiertnie podkom. Andrzejowi STRUJ policjantowi Komendy Stołecznej Policji w Warszawie. Został zamordowany w dniu 10 lutego 2010 r. na przystanku tramwajowym przez grupę chuliganów. Wierny do końca policyjnej przysiędze swoją ostatnią interwencję podjął na jednej z warszawskich ulic. Był wtedy na urlopie. Hołdował zasadzie, że policjantem się jest zawsze i w każdych okolicznościach. Po raz pierwszy w historii Kapituła przyznała Honorową Policyjną Odznakę Zasługi funkcjonariuszowi spoza garnizonu świętokrzyskiego.

Wyróżnianie policjantów Honorową Policyjną Odznaką Zasługi im „PONUREGO” reprezentujących wzorowe postawy w ochronie porządku publicznego i zwalczaniu przestępczości ma pozytywny oddźwięk w środowisku policyjnym. Niewątpliwie ma to również znaczący wpływ na kreowanie właściwego wizerunku Policji w oczach społeczeństwa.